Sau nhiều năm điều hành các dự án xây dựng và cơ điện với ngân sách từ vài chục đến hàng trăm tỷ đồng, tôi nhận ra thành công của một dự án hiếm khi nằm ở bản vẽ kỹ thuật hoàn hảo — mà nằm ở cách xử lý những vấn đề không có trong hợp đồng. Dưới đây là 5 bài học tôi rút ra được.
1. Quản lý tiến độ và nhà thầu phụ
Tiến độ dự án xây dựng — cơ điện phụ thuộc rất nhiều vào nhà thầu phụ. Tôi học được rằng thay vì chỉ ép tiến độ bằng hợp đồng, việc ngồi lại cùng nhà thầu phụ để hiểu điểm nghẽn thực sự của họ — nhân lực, vật tư, hay phối hợp mặt bằng — giúp giải quyết vấn đề tận gốc nhanh hơn nhiều so với gửi công văn nhắc nhở.
2. Kiểm soát chi phí phát sinh
Chi phí phát sinh gần như là điều tất yếu ở mọi công trình quy mô lớn. Điều khác biệt nằm ở việc kiểm soát dự phòng ngay từ khâu lập ngân sách, và minh bạch với chủ đầu tư ngay khi phát sinh xuất hiện thay vì để dồn đến cuối dự án. Sự chủ động này giúp giữ niềm tin và tránh những tranh cãi không đáng có.
3. Phối hợp đa bộ môn
Một dự án tổng thầu luôn có nhiều bộ môn chạy song song: kết cấu, kiến trúc, cơ điện, hoàn thiện. Xung đột giữa các bộ môn thường đến từ việc thiếu một đầu mối điều phối đủ hiểu cả kỹ thuật lẫn tiến độ. Tôi luôn ưu tiên các buổi họp phối hợp định kỳ ngắn nhưng đều đặn, thay vì họp dài mà không giải quyết được gì.
4. Quản lý rủi ro hợp đồng
Hợp đồng tổng thầu thường có nhiều điều khoản mơ hồ nếu không được rà soát kỹ từ đầu. Tôi rút ra rằng đầu tư thời gian đọc kỹ và làm rõ các điều khoản về phạt tiến độ, nghiệm thu, và trách nhiệm khi có sự cố ngay từ đầu — dù mất thời gian — luôn rẻ hơn nhiều so với tranh chấp về sau.
5. Xây dựng đội ngũ
Không có quy trình nào thay thế được một đội ngũ giỏi và tin tưởng lẫn nhau. Tôi dành nhiều thời gian hơn cho việc đào tạo và trao quyền cho các chỉ huy trưởng, quản lý công trường — vì họ mới là người trực tiếp xử lý các tình huống phát sinh hàng ngày, không phải tôi.
Sau tất cả, điều tôi vẫn đang học mỗi ngày là giữ được sự bình tĩnh và nhất quán khi dự án gặp biến động — vì trong ngành xây dựng và cơ điện, biến động không phải là ngoại lệ, mà là điều luôn phải lường trước.