Trong nhiều năm gắn bó với ngành xây dựng, tôi nhận ra một điều tưởng chừng đơn giản nhưng không phải đội ngũ nào cũng làm được: kiểm soát chất lượng cơ điện không phải là công đoạn kiểm tra ở phút cuối, mà là một thói quen được nuôi dưỡng từ ngày đầu tiên bước chân ra công trường. Một hệ thống điện, một tuyến ống, một tủ điều khiển — nếu làm sai ngay từ khâu lắp đặt, cái giá phải trả về sau luôn đắt hơn nhiều lần so với việc làm đúng ngay từ đầu.
Với vai trò Tổng thầu Xây dựng và Cơ điện, chúng tôi hiểu rằng chất lượng không nằm ở lời cam kết trên trang hợp đồng, mà nằm ở từng mối hàn, từng điểm đấu nối, từng con bu-lông được siết đúng lực. Khách hàng không nhìn thấy những chi tiết ấy khi công trình đã hoàn thiện, nhưng chính chúng quyết định công trình sẽ vận hành êm ả trong mười năm tới hay liên tục phát sinh sự cố ngay sau ngày bàn giao.
Kiểm soát chất lượng cơ điện bắt đầu từ khâu chuẩn bị
Nhiều người nghĩ chất lượng chỉ được quyết định lúc thi công, nhưng thực tế phần lớn sai sót đã được “gieo mầm” từ trước khi công nhân chạm tay vào vật tư. Bản vẽ shop drawing chưa được duyệt kỹ, vật tư đầu vào không được nghiệm thu chặt, mặt bằng phối hợp giữa các bộ môn còn chồng chéo — tất cả đều là những quả bom hẹn giờ. Vì vậy, kiểm soát chất lượng cơ điện thật sự bắt đầu ở bàn họp phối hợp, nơi các bộ môn điện, nước, điều hòa, phòng cháy ngồi lại với nhau để giải quyết xung đột không gian trước khi nó biến thành xung đột ngoài công trường.
Kinh nghiệm của tôi là đầu tư thời gian cho khâu chuẩn bị luôn rẻ hơn chi phí đập đi làm lại. Một buổi rà soát bản vẽ nghiêm túc có thể tiết kiệm hàng tuần thi công và hàng trăm giờ công sửa chữa. Đây cũng là lúc người chỉ huy cần đủ kiên nhẫn để không bỏ qua bước nào, dù áp lực tiến độ luôn thúc ép phải nhanh hơn.
Nghiệm thu từng lớp, đừng dồn đến phút cuối
Bài học đắt giá nhất mà tôi mang theo suốt sự nghiệp là: đừng bao giờ để chất lượng dồn về khâu nghiệm thu cuối cùng. Một hệ thống cơ điện có vô số hạng mục sẽ bị che khuất — ống âm tường, dây đi trong trần, đường ống chôn ngầm. Nếu không nghiệm thu ngay khi còn nhìn thấy, đến lúc phát hiện lỗi thì đã phải phá dỡ cả mảng hoàn thiện phía trên.
Vì thế chúng tôi áp dụng nguyên tắc nghiệm thu theo từng lớp, dựa trên kế hoạch kiểm tra và thử nghiệm (ITP) được lập từ đầu dự án. Mỗi công đoạn đều có điểm dừng bắt buộc, có biên bản, có người ký xác nhận trước khi cho phép công đoạn tiếp theo triển khai. Cách làm này nghe có vẻ chậm, nhưng thực chất nó giúp cả dự án chạy nhanh hơn vì không phải quay lại sửa những thứ lẽ ra đã đúng.
Kiểm soát chất lượng cơ điện, xét cho cùng, là một cuộc chạy đường dài chứ không phải nước rút. Cũng như những buổi chạy bộ buổi sáng, điều quan trọng không phải là bứt tốc ở một đoạn rồi hụt hơi, mà là giữ được nhịp đều đặn và kỷ luật đến tận vạch đích. Một công trình chất lượng không đến từ một lần cố gắng phi thường, mà đến từ hàng nghìn quyết định đúng, lặp đi lặp lại mỗi ngày. Và giữ được sự bền bỉ đó chính là trách nhiệm của người đứng đầu.