Sáng nay tôi bị đau cơ ống đồng khi mới chạy được khoảng 2km. Xuất phát chung với anh em, nhịp chân đang đều thì phần trước cẳng chân bắt đầu nhói lên, mỗi bước tiếp đất là một lần nhắc nhở. Tôi dừng lại, đi bộ về, và trên đường về thì hiểu rất rõ vì sao mình bị: không phải vì đường xấu hay giày cũ, mà vì tôi đã xuất phát khi chưa chuẩn bị gì cả.
Đau cơ ống đồng thường không đến bất ngờ
Cảm giác đau dọc mặt trước cẳng chân là chuyện quen thuộc với người chạy bộ, và nguyên nhân thường được nhắc đến là tải trọng tăng nhanh hơn khả năng chịu đựng của cơ và xương ở vùng đó: tăng cự ly hoặc tốc độ đột ngột, khởi động chưa đủ, cơ bắp chân và bàn chân còn yếu, mặt đường cứng, hoặc quay lại chạy sau một giai đoạn nghỉ. Tôi không phải bác sĩ, và nếu cơn đau kéo dài hay đau cả khi đi bộ thì nên đi khám thay vì tự đoán.
Nhưng nhìn lại, tôi thấy gần như tất cả các yếu tố trên đều nằm trong tay mình sáng nay. Tôi ra khỏi nhà muộn, đến nơi vừa kịp giờ, bỏ qua phần khởi động, rồi vào chạy luôn. Cơ thể chưa được báo trước điều gì cả. Đau cơ ống đồng trong trường hợp này không phải là rủi ro bất ngờ — nó là kết quả có thể đoán trước của một cách bắt đầu cẩu thả.
Sai lầm lớn nhất là chạy theo nhịp của người khác
Còn một chi tiết nữa mà tôi phải thành thật: khi xuất phát cùng nhóm, tôi đã không chạy theo nhịp của mình. Anh em đi trước, mình không muốn tụt lại, thế là vô thức tăng tốc ngay từ những bước đầu. Cơ thể chưa nóng, sải chân đã dài hơn bình thường, tiếp đất mạnh hơn bình thường. Hai cây số là đủ để phần yếu nhất lên tiếng.
Điều đáng nói là tôi biết rõ nguyên tắc này. Chạy là môn cá nhân, tốc độ phải dựa trên nền thể lực của chính mình. Vậy mà chỉ cần một chút áp lực từ đám đông là nguyên tắc bị bỏ qua. Hóa ra biết một điều và làm được điều đó dưới áp lực là hai chuyện hoàn toàn khác nhau.
Khởi công vội cũng giống hệt xuất phát vội
Trong công việc điều hành dự án, tôi đã gặp đúng kịch bản này nhiều lần, chỉ khác quy mô. Một dự án bị thúc khởi công cho kịp mốc trong khi mặt bằng chưa bàn giao đủ, hồ sơ thiết kế còn đang hiệu chỉnh, vật tư chính chưa chốt nguồn. Ai cũng thấy được sức ép phải xuất phát cùng lúc với kế hoạch đã công bố. Và cũng như buổi chạy sáng nay, vấn đề không xuất hiện ngay ngày đầu — nó xuất hiện ở tuần thứ ba, thứ tư, khi mọi thứ bắt đầu vênh nhau.
Chi phí của việc bắt đầu vội luôn được trả sau, và thường là trả đắt hơn phần thời gian tiết kiệm được lúc đầu. Tôi mất một buổi chạy và có lẽ vài ngày phải giảm tải; một dự án khởi công thiếu chuẩn bị thì trả bằng khối lượng làm đi làm lại, bằng phát sinh hợp đồng, bằng những cuộc họp lẽ ra không cần có.
Chuẩn bị không phải là chậm, mà là điều kiện để đi được xa
Bài học tôi rút ra không mới, nhưng hôm nay thì thấm hơn. Với chạy bộ, phần chuẩn bị chỉ tốn mười lăm phút: khởi động cho đủ ấm, vài động tác cho cổ chân và bắp chân, ba bốn trăm mét đầu chạy thật chậm để cơ thể kịp thích nghi, và chấp nhận để anh em chạy trước nếu nhịp của họ không phải nhịp của mình. Mười lăm phút ấy rẻ hơn nhiều so với một tuần phải nghỉ.
Với dự án cũng vậy. Danh mục điều kiện cần trước khi ra quân — mặt bằng, hồ sơ, nhân sự chủ chốt, nguồn vật tư, biện pháp thi công đã được duyệt — không phải thủ tục hành chính làm chậm tiến độ, mà chính là thứ bảo vệ tiến độ. Tôi từng viết về chuyện chậm tiến độ dự án thường bắt đầu từ những việc rất nhỏ, và hôm nay tôi vừa được nhắc lại điều đó theo cách trực quan nhất.
Vài ngày tới tôi sẽ giảm cự ly, đi bộ nhiều hơn chạy, và xem cơ thể phản ứng thế nào. Không vội. Chuyện đau cơ ống đồng sáng nay là một lời nhắc đúng lúc: không có sự chuẩn bị nào là thừa, và không có cú xuất phát vội nào là miễn phí — trên đường chạy cũng như ở công trường.