Nghe lại bài hát cũ là chuyện tình cờ, chẳng ai lên kế hoạch cho nó. Hôm nay, giữa một ngày bình thường, tôi vô tình bắt gặp lại giai điệu của bài Phượng Hồng – bài hát mà thời đi học đứa nào cũng thuộc, ai cũng từng ngân nga trong những buổi chiều cuối năm học. Chỉ vài giây đầu, chưa kịp nghĩ gì, cả một mùa hè năm xưa đã ùa về: con đường cũ, hàng cây trước cổng trường, tiếng ve, màu phượng đỏ và một dáng người mà thời ấy tôi không đủ can đảm gọi tên.
Tôi không phải người hay hoài niệm. Công việc điều hành dự án dạy tôi nhìn về phía trước, nhìn vào tiến độ tuần sau, hạng mục sắp bàn giao. Vậy mà một bài hát ba phút lại làm được điều mà những buổi họp dài không làm được: bắt tôi đứng yên và nhìn lại.
Vì sao nghe lại bài hát cũ lại khiến mình chững lại
Tôi nghĩ vì âm nhạc không lưu ký ức theo kiểu sắp xếp có trật tự như hồ sơ dự án. Nó lưu theo cảm giác. Một giai điệu gắn với một mùa, một lứa tuổi, một trạng thái tinh thần mà mình đã sống rất thật lúc đó. Khi giai điệu quay lại, cảm giác cũng quay lại nguyên vẹn, không cần mình cố nhớ. Đó là lý do một người đàn ông đã đi qua nhiều công trường, quen với con số và quyết định, vẫn có thể ngẩn ngơ vài phút chỉ vì nghe lại bài hát cũ.
Và tôi thấy điều đó không có gì phải giấu. Sự hoài niệm không làm mình yếu đi. Nó chỉ nhắc rằng mình từng là một cậu học trò ngây ngô, từng có những rung động vụng về, từng tin rằng mùa hè sẽ kéo dài mãi. Người đàn ông hôm nay được xây từ chính cậu học trò đó.
Con đường cũ vẫn còn, chỉ có mình là khác
Điều lạ là khi nhớ về mùa hè ấy, tôi không thấy tiếc thời gian. Con đường vẫn ở đó, hàng cây vẫn đứng, có lẽ tiếng ve mỗi hè vẫn ngân đúng như thế. Thứ đã thay đổi là tôi. Tôi không còn đứng ở cổng trường mà đứng ở công trường; không còn hồi hộp trước một ánh nhìn mà hồi hộp trước một mốc bàn giao. Nhìn theo cách đó, người con gái của mùa hè năm ấy không mang mùa hè đi đâu cả. Bạn ấy chỉ vô tình giữ giúp tôi một phần thanh xuân, phần mà nếu không có bài hát này, có lẽ tôi cũng đã quên mất.
Tôi từng viết về những năm ở công trường như vốn quý nhất của một người làm dự án. Nhưng nếu công bằng, tuổi học trò cũng là một thứ vốn. Nó cho mình biết mình đã từng sống chậm, từng có thời gian để buồn vu vơ, từng không cần mọi thứ đều phải có mục tiêu. Đó là điều mà càng làm quản lý lâu, tôi càng dễ đánh mất.
Chấp nhận rằng có những điều không quay lại được
Trong dự án, khi một việc lỡ tiến độ, tôi luôn tìm cách bù. Nhưng với ký ức thì không có phương án bù. Có những mùa hè đã thành một miền không thể quay về, và không có ai để mình đổ lỗi. Học cách chấp nhận điều đó, với tôi, cũng giống như học chấp nhận một ngày làm việc không như ý: không phủ nhận, không tô hồng, chỉ nhìn cho rõ rồi đi tiếp.
Tôi nhận ra càng có tuổi, mình càng cần những khoảng chững lại kiểu này. Chạy bộ buổi sáng cho tôi một khoảng lặng, vẽ tranh cho tôi một khoảng lặng khác, và hôm nay là một khoảng lặng đến từ bên ngoài, không chuẩn bị trước. Nó không giải quyết được vấn đề nào trên bàn làm việc, nhưng nó làm tôi nhớ mình là ai trước khi trở thành người phải giải quyết vấn đề.
Một bài hát và một ngày làm việc bình thường
Bài hát kết thúc, tôi quay lại với email, với bảng tiến độ, với những cuộc gọi từ công trường. Không có gì thay đổi trong lịch làm việc. Chỉ có tôi hôm nay dịu hơn một chút, kiên nhẫn hơn một chút với anh em, và có lẽ dễ tha thứ hơn cho những điều chưa hoàn hảo. Nghe lại bài hát cũ, hóa ra, cũng là một cách để bắt đầu lại ngày mới bằng đúng con người mình.
Nếu tình cờ một giai điệu cũ tìm đến bạn giữa ngày bận rộn, tôi nghĩ đừng vội bấm bỏ qua. Cứ để nó chạy hết. Ba phút đó không làm chậm dự án nào, nhưng có thể trả lại cho bạn một phần rất đáng giữ của chính mình.
PS: đọc thôi, đừng tin hết. Người viết đôi khi cũng chỉ đang lãng đãng theo một giai điệu.