Thi công cơ điện nhà máy đang hoạt động là một dạng công việc âm thầm và ít được biết đến, khác hẳn những công trình nằm giữa phố xá rợp bóng cây mà chủ đầu tư háo hức chụp ảnh tiến độ mỗi tuần. Đây là thi công ngay bên trong một nhà máy đang chạy hết công suất, nơi ánh đèn cao áp thay cho nắng trời và tiếng máy móc thay cho tiếng người. Đây là loại dự án mà đội ngũ tại Tân Phát Long — Tổng thầu Xây dựng và Cơ điện — gặp không ít lần trong nhiều năm qua, và mỗi lần đều là một bài toán khác hẳn xây mới trên đất trống.
Cái khó đầu tiên không nằm ở kỹ thuật, mà ở nhịp độ. Dây chuyền sản xuất không thể ngừng chỉ vì đội thi công cần lắp một đường ống hay đấu nối một tủ điện. Mỗi đường cắt, mỗi mối hàn, mỗi lần cẩu vật tư qua đầu đều phải tính toán để không chạm vào vùng đang vận hành, không gây rung động ảnh hưởng thiết bị đo lường chính xác, và tuyệt đối không để tia lửa hàn lạc vào khu vực có hoá chất hay vật liệu dễ cháy.
Thi công cơ điện nhà máy: phối hợp quan trọng hơn tiến độ
Ở một công trường bình thường, tổng thầu là người làm chủ toàn bộ mặt bằng. Nhưng trong nhà máy đang hoạt động, đội thi công chỉ là một trong nhiều bên cùng chia sẻ không gian: bộ phận vận hành sản xuất, đội bảo trì thiết bị, an toàn lao động của chủ nhà máy, và đôi khi cả vài nhà thầu phụ khác cùng làm song song. Lịch làm việc phải được thương lượng từng khung giờ, có khi chỉ thi công được vào ca đêm hoặc những ngày nhà máy tạm dừng dây chuyền để bảo trì định kỳ.
Với vai trò quản lý các dự án cơ điện, tôi luôn nhắc đội ngũ một nguyên tắc: bản vẽ đẹp đến đâu cũng vô nghĩa nếu không tính đến việc nhà máy vẫn phải chạy trong lúc mình thi công. Kế hoạch an toàn, phương án ngăn cách khu vực thi công, và một đường dây liên lạc rõ ràng với bộ phận vận hành của khách hàng — đó mới là nền tảng để một dự án như vậy về đích đúng hẹn mà không gây ra bất kỳ sự cố nào cho sản xuất.
Nhìn lại, những công trình lặng lẽ trong lòng nhà xưởng công nghiệp này hiếm khi được chụp ảnh khoe tiến độ, nhưng lại đòi hỏi bản lĩnh và sự tỉ mỉ không kém bất kỳ công trình quy mô lớn nào. Và có lẽ, chính những dự án như thế mới thực sự rèn giũa năng lực của một tổng thầu cơ điện.
Ba điều tôi luôn kiểm tra trước khi bắt đầu
Với những dự án thi công cơ điện nhà máy dạng này, tôi luôn yêu cầu đội ngũ rà soát kỹ ba điểm trước khi triển khai bất kỳ hạng mục nào. Thứ nhất là bản đồ khu vực cấm lửa và cấm rung động, được cập nhật cùng bộ phận an toàn của nhà máy theo từng giai đoạn sản xuất, vì khu vực này có thể thay đổi theo lịch vận hành. Thứ hai là phương án cô lập tạm thời — dùng vách ngăn, bạt chống cháy hoặc rào chắn di động để tách khu vực thi công khỏi khu vực sản xuất đang chạy, giảm thiểu rủi ro cho cả hai bên. Thứ ba là kênh liên lạc trực tiếp với trưởng ca vận hành, để bất kỳ thay đổi đột xuất nào trong dây chuyền cũng được thông báo ngay cho đội thi công, tránh những va chạm không đáng có. Ba điều tưởng chừng đơn giản này, nhưng lại là yếu tố quyết định một dự án thi công trong nhà máy đang hoạt động có về đích an toàn và đúng tiến độ hay không.