Có những buổi tối, sau một ngày dài đi công trường rồi ngồi họp, tôi không muốn về nhà để lại mở laptop ra. Tôi tìm đến một góc nhỏ, ngồi xuống trước tấm toan trắng và cầm cây cọ lên. Vẽ tranh xả stress nghe có vẻ hoa mỹ, nhưng với tôi nó rất thực tế: đó gần như là khoảng thời gian duy nhất trong ngày mà đầu tôi không nghĩ đến tiến độ, khối lượng hay biên bản nghiệm thu.
Bức tranh tối hôm ấy là một mảng tường vàng cũ, có khung cửa sổ gỗ sơn xanh đậm, và một cành cây lá vàng cam rủ xuống che gần nửa bức tường. Không có gì to tát cả. Nhưng để đám lá ấy trông có chiều sâu, tôi phải ngồi rất lâu, chấm từng nhát cọ nhỏ, canh chỗ nào cần đậm, chỗ nào nên chừa hở ra chút nền phía sau. Trong suốt lúc đó, điện thoại nằm úp trên bàn và tôi không nhớ đến nó một lần nào.
Vì sao vẽ tranh xả stress lại hợp với người làm dự án
Công việc điều hành dự án buộc tôi luôn ở trạng thái nhìn xa: tuần sau thế nào, tháng sau ra sao, mốc bàn giao cuối năm có kịp không. Đầu óc lúc nào cũng chạy trước thực tại vài bước. Vẽ thì ngược lại hoàn toàn — nó kéo tôi về đúng nhát cọ đang cầm trên tay. Không có cách nào vừa vẽ vừa lo chuyện tuần sau, vì chỉ cần lơ đãng một chút là màu đã loang sang chỗ mình không muốn. Chính việc bị bắt buộc phải có mặt ở hiện tại đó lại là thứ cho đầu óc được nghỉ ngơi thật sự.
Điểm thứ hai là vẽ cho tôi một thứ mà công việc rất hiếm khi cho: kết quả nhìn thấy được chỉ sau vài giờ. Một công trình phải mất hàng tháng, có khi vài năm, mới thành hình. Còn buổi tối hôm đó, tôi bắt đầu với tấm toan trắng và kết thúc với một mảng tường vàng có nắng. Cảm giác hoàn thành trọn vẹn ấy nạp lại năng lượng nhanh hơn tôi tưởng, và nó không đòi hỏi ai phải phê duyệt.
Bức tường vàng và bài học về sự chưa hoàn hảo
Tôi vẽ không giỏi. Nét còn vụng, tỉ lệ đôi khi lệch, có mảng màu tô đi tô lại vẫn không ưng ý. Ban đầu điều đó làm tôi khó chịu — thói quen nghề nghiệp khiến tôi muốn mọi thứ phải đúng chuẩn ngay từ đầu. Nhưng ngồi lâu với cây cọ, tôi nhận ra một điều khác: có những chỗ chưa hoàn hảo lại chính là chỗ làm bức tranh có hồn. Mảng tường loang lổ không đều màu mới ra được cái vẻ cũ kỹ mà tôi muốn; nếu tô phẳng lì và sạch sẽ, nó sẽ chỉ là một mảng vàng vô cảm.
Bài học đó tôi mang cả sang công việc. Không phải ngày nào công trường cũng chạy đúng như kế hoạch trên giấy. Sẽ có hôm vật tư về trễ, có hôm bản vẽ phải sửa lại, có hôm hai đội vướng nhau ở cùng một vị trí trần kỹ thuật. Người đứng đầu mà đòi hỏi mọi thứ phải hoàn hảo tuyệt đối ở mọi khâu thì sẽ kiệt sức trước khi dự án kịp xong. Điều quan trọng hơn là biết rõ chỗ nào bắt buộc không được sai — chất lượng và an toàn — còn chỗ nào có thể linh hoạt để cả bộ máy còn thở được.
Nhiều người hỏi tôi vẽ và chạy bộ khác nhau thế nào, vì cả hai đều là cách tôi tự cân bằng. Chạy giúp tôi giải phóng năng lượng dư thừa và sắp xếp lại những suy nghĩ còn ngổn ngang; còn vẽ thì làm đầu óc tôi lặng hẳn xuống. Chạy là đối thoại với chính mình, vẽ là im lặng cùng chính mình. Cả hai đều là những việc không ai giám sát, không ai chấm điểm, nên thật ra chúng đều là chuyện giữ lời hứa với chính mình — thứ tôi vẫn đang học mỗi ngày.
Tôi không có ý định trở thành họa sĩ, cũng không đặt mục tiêu nào cho việc này. Với tôi, vẽ tranh xả stress đơn giản là một khoảng lặng có thật giữa lịch làm việc dày đặc — nơi tôi được là một người bình thường đang loay hoay với mấy chiếc lá vàng, chứ không phải người phải trả lời cho một tiến độ nào cả. Và mỗi lần rời khỏi bàn vẽ, tôi đều thấy mình nhẹ hơn lúc ngồi xuống. Chỉ vậy thôi, nhưng như thế là đủ để bắt đầu một tuần mới.