Có những đầu việc không nằm trong bản vẽ, không có mã hiệu trong bảng khối lượng, nhưng lại là thứ chủ đầu tư nhìn thấy đầu tiên khi bước vào công trình. Vệ sinh công nghiệp trước bàn giao là một trong số đó. Sau nhiều năm điều hành các dự án tổng thầu xây dựng và cơ điện, tôi nhận ra chặng cuối này thường bị coi là việc phụ — cho đến ngày nó trở thành lý do khiến một công trình được thi công tử tế bị đánh giá thấp hơn giá trị thật của nó.
Vệ sinh công nghiệp trước bàn giao là một hạng mục kỹ thuật
Nhiều người hình dung đây chỉ là chuyện quét dọn. Trên thực tế, nó là công tác kỹ thuật với đủ yêu cầu riêng. Vữa bám trên kính, keo silicone thừa ở khe nối, màng bảo vệ dán quá lâu đến mức bong không ra, dầu mỡ đọng trên vỏ thiết bị cơ điện, bụi trong ống gió, nước tồn trong hố kỹ thuật — mỗi thứ đòi một cách xử lý khác nhau. Dùng sai hóa chất, sai dụng cụ là làm hỏng chính lớp hoàn thiện mà anh em vừa mất nhiều tuần để đạt được.
Vì vậy tôi luôn yêu cầu công tác này có biện pháp thi công riêng, có người biết việc phụ trách, và quan trọng nhất là có một khoảng thời gian thật trong tiến độ. Việc gì không được ghi vào tiến độ thì sớm muộn cũng bị làm vội.
Chặng cuối là chặng dễ vỡ nhịp nhất
Khi phần lớn khối lượng đã xong, tâm lý chung là mọi thứ còn lại đều dễ. Nhưng đây lại chính là giai đoạn nhiều đội cùng có mặt trên một mặt bằng: hoàn thiện nội thất, lắp thiết bị vệ sinh, đấu nối cơ điện, chạy thử hệ thống. Việc của đội này làm bẩn phần việc của đội kia. Không có trình tự rõ ràng thì cùng một khu vực bị làm sạch ba, bốn lần mà vẫn không nghiệm thu được.
Tôi từng viết về chuyện kiểm soát tiến độ như một cuộc chạy đường dài. Chặng cuối của một dự án cũng giống hệt vài trăm mét cuối của một cự ly: không phải lúc để bung sức bừa bãi, mà là lúc cần giữ nhịp và làm đúng thứ tự.
Tổ chức thế nào để không phải làm lại lần thứ hai
Cách làm mà tôi và đội dự án đang duy trì khá đơn giản, nhưng phải làm đủ:
- Đưa vào tiến độ như một công tác độc lập, có ngày bắt đầu, ngày kết thúc, nhân lực và chi phí riêng, thay vì coi là việc đội nào rảnh thì làm.
- Chốt trình tự bất di bất dịch: từ trên xuống dưới, từ trong ra ngoài, thiết bị và đồ rời làm sau cùng khi các công tác bụi bẩn đã dứt điểm.
- Phân vùng và nghiệm thu theo vùng. Khu vực nào sạch và được nghiệm thu thì khóa lại, dán biển hạn chế ra vào, giao một đầu mối giữ chìa khóa.
- Ai làm bẩn thì đội đó chịu trách nhiệm làm sạch. Điều này phải nằm trong hợp đồng thầu phụ ngay từ đầu, chứ không phải là chuyện đem ra tranh cãi vào tuần cuối.
- Chụp ảnh hiện trạng trước và sau theo từng vùng. Bộ ảnh này giúp nghiệm thu nhanh hơn rất nhiều so với việc tranh luận bằng lời.
Nghe thì vụn vặt, nhưng năm điều trên quyết định việc anh em phải làm một lần hay ba lần cho cùng một mét vuông. Ở giai đoạn nước rút, mỗi lần làm lại đều được trả bằng thời gian mà dự án không còn dư.
Chuẩn bàn giao là chuẩn của người sẽ sử dụng công trình
Một sai lầm tôi thấy lặp lại nhiều lần là lấy chuẩn công trường để nghiệm thu công tác vệ sinh. Người thi công nhìn một mặt sàn và thấy nó đã sạch hơn hôm qua rất nhiều. Người sẽ sử dụng công trình thì không so với hôm qua — họ so với kỳ vọng về một nơi hoàn chỉnh, sẵn sàng vận hành.
Vì vậy, trước mỗi đợt bàn giao, tôi thường đi lại một vòng với tâm thế của người nhận chứ không phải người giao: nhìn vào góc tường, gầm thiết bị, mặt trên ống gió, khe cửa, những chỗ mà lúc thi công không ai để ý. Chỉ cần vài điểm như vậy chưa đạt là toàn bộ ấn tượng về chất lượng công trình bị kéo xuống, dù phần kết cấu và cơ điện bên trong đã được làm rất nghiêm túc.
Điều tôi nhớ nhất từ những ca làm khi phố đã nghỉ
Có những đợt cao điểm rơi đúng vào kỳ nghỉ. Ngoài kia người ta đi chơi, còn trong công trường anh em vẫn cầm vòi nước, vẫn gọi nhau í ới, vẫn kiểm tra từng hạng mục dưới ánh đèn trắng. Nhìn những tấm ảnh báo cáo gửi về, tôi thấy áo ướt, tay mỏi, nhưng ánh mắt thì vẫn sáng. Đó là kiểu của những người hiểu rằng giá trị của nghề không nằm ở những ngày dễ dàng.
Với tôi, vệ sinh công nghiệp trước bàn giao vì thế không đơn thuần là một dòng trong danh mục công việc. Nó là cách một đội ngũ nói với chủ đầu tư rằng chúng tôi làm đến nơi đến chốn, kể cả ở những chi tiết không ai chấm điểm. Một công trình tốt không kết thúc ở lần nghiệm thu kỹ thuật cuối cùng, mà ở khoảnh khắc người ta bước vào và thấy mọi thứ đã sẵn sàng.